Đại biểu Quốc hội, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (TP Hà Nội) cơ bản thống nhất cao với việc ban hành Nghị quyết về cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam. Đây là một bước đi rất cần thiết trong bối cảnh chúng ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn phải trở thành một nguồn lực nội sinh quan trọng của tăng trưởng.
Để Nghị quyết thực sự tạo ra đột phá, theo Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (TP Hà Nội), trước hết, về quy định “Ngày Văn hóa Việt Nam”, đây là một sáng kiến đáng ghi nhận. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở việc người lao động được nghỉ làm việc và miễn phí tham quan thì hiệu quả lan tỏa sẽ chưa lớn. Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm đề nghị cần thiết kế ngày này trở thành một sự kiện văn hóa - sáng tạo mang tính quốc gia, gắn với các hoạt động như lễ hội văn hóa, tuần lễ công nghiệp sáng tạo, kích cầu du lịch và tiêu dùng văn hóa. Như vậy, ngày này không chỉ mang ý nghĩa tinh thần mà còn tạo ra giá trị kinh tế và xã hội rõ rệt.
Đại biểu Quốc hội Thích Bảo Nghiêm cho rằng về cơ chế đầu tư và hợp tác công tư trong lĩnh vực văn hóa, dự thảo đã mở ra nhiều cơ chế rất thông thoáng. Đây là điểm tiến bộ, nhưng cũng cần hết sức thận trọng. Văn hóa không giống các lĩnh vực thuần túy kinh tế, nếu xã hội hóa thiếu kiểm soát có thể dẫn đến thương mại hóa quá mức, làm suy giảm giá trị văn hóa. Vì vậy, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm đề nghị cần có tiêu chí rõ ràng để phân định: lĩnh vực nào có thể xã hội hóa sâu, lĩnh vực nào Nhà nước phải giữ vai trò chủ đạo, đặc biệt là các di sản và thiết chế văn hóa cốt lõi.
Về chính sách ưu đãi tài chính, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm đồng tình với các cơ chế miễn, giảm thuế nhằm thu hút đầu tư vào công nghiệp văn hóa. Tuy nhiên, hiện nay chính sách chủ yếu tập trung vào ưu đãi đầu vào, trong khi chưa gắn chặt với hiệu quả đầu ra. Điều này có thể dẫn đến tình trạng lợi dụng chính sách, đề nghị cần bổ sung cơ chế hậu kiểm, gắn ưu đãi với các tiêu chí cụ thể như mức độ sáng tạo, tỷ lệ nội dung Việt, đóng góp cho xuất khẩu văn hóa, từ đó bảo đảm chính sách đi đúng mục tiêu.
Về chính sách nhân lực, dự thảo đã có nhiều cơ chế đột phá như thu hút chuyên gia, đãi ngộ nghệ sĩ, tuyển dụng đặc cách. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, cần xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo hoàn chỉnh, trong đó nghệ sĩ và người làm văn hóa có môi trường để sáng tạo, thử nghiệm và phát triển lâu dài, đồng thời cần chú trọng hơn đến bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ để khuyến khích sáng tạo.
Cuối cùng, về tổ chức thực hiện, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm đánh giá cao việc dự thảo đề cập đến cơ chế miễn trách nhiệm trong trường hợp làm đúng quy trình, nhưng cần gắn cơ chế này với minh bạch và giám sát, tránh bị lạm dụng hoặc tạo tâm lý né tránh trách nhiệm thực chất.
Nếu được hoàn thiện theo hướng tập trung, có trọng tâm và kiểm soát tốt rủi ro, Nghị quyết về cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra bước chuyển quan trọng: đưa văn hóa từ vị trí “lĩnh vực tiêu dùng ngân sách” trở thành một ngành tạo giá trị, đóng góp cho tăng trưởng và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.
Đại biểu Quốc hội, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (TP Hà Nội) đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu các ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, hoàn thiện Nghị quyết theo hướng rõ trọng tâm đột phá, gắn chính sách với hiệu quả thực tiễn và bảo đảm tính khả thi cao trong tổ chức thực hiện.
