Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (TP Hà Nội) nhất trí với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về chuyển đổi số, xây dựng Hải quan số, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu và hội nhập quốc tế.
Để dự thảo Luật hoàn thiện hơn, Đại biểu Quốc hội này có một số ý kiến về nội dung xác thực định danh điện tử đối với tổ chức, cá nhân mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử như sau:
Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (TP Hà Nội) đồng tình với chủ trương bổ sung quy định về xác thực định danh điện tử. Đây là giải pháp cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan, góp phần phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, trốn thuế, đồng thời bảo đảm khả năng truy vết, xác định trách nhiệm của các chủ thể tham gia giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới.
Tuy nhiên, qua nghiên cứu dự thảo Luật và đối chiếu với Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15, Đại biểu Quốc hội này nhận thấy cần tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Luật Thương mại điện tử đã quy định trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử trong việc thực hiện xác thực điện tử danh tính của người bán trước khi cho phép bán hàng trên nền tảng; đồng thời quy định trách nhiệm của người bán trong việc cung cấp thông tin để phục vụ việc xác thực danh tính theo pháp luật về định danh và xác thực điện tử.
Trong khi đó, dự thảo Luật Hải quan tiếp tục quy định tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện xác thực định danh điện tử.
Nếu không quy định rõ mối quan hệ giữa hai đạo luật thì trong quá trình tổ chức thực hiện có thể phát sinh cách hiểu khác nhau, dẫn đến việc cùng một chủ thể phải thực hiện nhiều lần xác thực hoặc phải thực hiện theo các quy trình riêng biệt để phục vụ từng cơ quan quản lý. Điều này sẽ làm tăng chi phí tuân thủ, phát sinh thủ tục hành chính và chưa phù hợp với mục tiêu cải cách hành chính, xây dựng Chính phủ số và chuyển đổi số quốc gia.
Vì vậy, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (TP Hà Nội) đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu hoàn thiện quy định theo hướng Luật Hải quan sử dụng, kế thừa kết quả xác thực điện tử đã được thực hiện theo Luật Thương mại điện tử và pháp luật về định danh, xác thực điện tử, thay vì hình thành một cơ chế xác thực độc lập trong lĩnh vực hải quan.
Bên cạnh đó, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (TP Hà Nội) đề nghị quy định rõ việc xác thực định danh điện tử chỉ thực hiện một lần đối với mỗi tài khoản của tổ chức, cá nhân. Sau khi đã được xác thực hợp lệ, kết quả xác thực cần được chia sẻ, khai thác giữa các cơ quan nhà nước thông qua Hệ thống định danh và xác thực điện tử, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu quốc gia có liên quan theo quy định của pháp luật, không yêu cầu người dân và doanh nghiệp phải thực hiện lại khi thông tin định danh không thay đổi.
Đây là giải pháp vừa bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước, vừa thực hiện đúng tinh thần “một lần xác thực, nhiều cơ quan cùng khai thác, sử dụng”, góp phần giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.
Đồng thời, về kỹ thuật lập pháp, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (TP Hà Nội) đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục rà soát để tránh quy định trùng lặp giữa Luật Hải quan với Luật Thương mại điện tử, Luật Căn cước, Luật Giao dịch điện tử và các quy định của pháp luật về định danh, xác thực điện tử. Đối với những nội dung đã được các luật chuyên ngành điều chỉnh đầy đủ thì Luật Hải quan nên quy định theo hướng dẫn chiếu hoặc kế thừa kết quả thực hiện, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và hạn chế việc phải sửa đổi nhiều đạo luật khi chính sách về định danh điện tử có sự điều chỉnh trong tương lai.
Từ những phân tích trên, Đại biểu Quốc hội này đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu hoàn thiện dự thảo Luật theo ba định hướng:
Một là, làm rõ việc xác thực định danh điện tử trong lĩnh vực hải quan được thực hiện trên cơ sở kế thừa kết quả xác thực theo Luật Thương mại điện tử và pháp luật về định danh, xác thực điện tử.
Hai là, quy định nguyên tắc một lần xác thực đối với mỗi tài khoản, kết quả được chia sẻ, khai thác giữa các cơ quan nhà nước theo quy định của pháp luật.
Ba là, tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa Luật Hải quan với Luật Thương mại điện tử và các luật có liên quan, góp phần xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, hiện đại, tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan.
